Học toán có thể mất gì ?

Mất cơ hội học những cái khác
Thuật ngữ kinh tế là “opportunity cost”. Học toán mất thời gian công sức, và công sức thời gian đó có thể dành để học hay làm những thứ khác. Vấn đề là phải lựa chọn giữa các thứ  khác nhau, cái nào cần hơn, cái nào đem lại hiệu quả hơn, v.v. Không phải lúc nào cũng dễ dàng trả lời câu hỏi này.
Một khái niệm nữa trong kinh tế là “diminishing marginal returns”. Có nghĩa là đầu tư vào một cái gì đó ở mức nào đó thì hiệu quả cao, nhưng quá mức đó thì hiệu quả của phần đầu tư thêm giảm dần đi. Trong toán cũng vậy: có những cái rất phức tạp, học rất mất thời gian, nhưng ứng dụng không được nhiều bằng những cái đơn giản hơn nhưng cơ bản hơn. Bởi vậy khi học toán và những thứ khác cũng cần biết cái gì là cơ bản nhất có ích nhất cái gì không quan trọng bằng, thế nhưng để biết điều đó thường cần có người hướng dẫn tốt chứ học sinh khi học chưa đủ tầm nhìn để biết cái nào quan trọng hơn cái nào.
Mất tự tin
Đặc biệt khi mà học không hiểu, thấy mình kém, bị chê, thì rất dễ mất tự tin. Mà tự tin là một đức tính rất quan trọng cần thiết cho sự thành công.
Cần hiểu rằng điểm toán thấp chưa chắc đã phải vì kém thông minh, mà rất nhiều khi là do cách dạy, cách cho điểm, cách học, v.v.
Thông minh toán học cũng chỉ là một phần trong tổng thể sự thông minh, có nhiều người làm toán thì giỏi nhưng rất ngớ ngẩn trong những việc khác, chứ không phải giỏi toán là giỏi tất hay ngược lại dốt toán là dốt tất.
Gây ảo tưởng
Bản thân toán học không có tội gây ảo tưởng. Tội lỗi là do quan niệm, tưởng rằng toán học là “bà hoàng ông chúa” mà ra.
Khi giỏi toán, hay đạt được thành quả nào đó về toán, có thể dẫn đến ảo tưởng mình là chúa thiên hạ, cái gì cũng biết cũng giỏi (mà không cần học). Có giỏi toán đến mấy mà không có học về các thứ khác,  đi làm các thứ khác thì cũng đổ vỡ. 
Ở mức độ nặng thì bệnh ảo tưởng này có thể gọi là bệnh “vĩ cuồng”.
Mất thăng bằng
Khả năng bị mất thăng bằng trong ngành toán (đặc biệt là toán lý thuyết) là cao hơn các ngành khác.

 http://zung.zetamu.net/2010/08/h%E1%BB%8Dc-toan-co-th%E1%BB%83-m%E1%BA%A5t-gi/

Một cái "còm" của bài này

Riêng về Topic này thì em có thể discuss với anh Dũng cả ngày. Em xin phép mạo muội viết ngắn gọn nhất ở mức có thể trong trường hợp Việt Nam:
- Đây vốn là vấn đề khá “tế nhị” trong giáo dục VN: Lý do là thông thường ít ai giỏi nhiều lĩnh vực cơ bản nhưng ai cũng muốn giấu cái “dốt” của mình kể cả những người thày. Điều này dẫn đên việc nặng bên này mà nhẹ bên kia, rốt cuộc là cái gì cũng nhẹ đi như nhau cả. Lý do là không tôn trọng cái tạm gọi là “tri thức khách quan”.
- Học hay dạy bất cứ cái gì cũng không phải để hiểu: Luôn có một sự “láu cá” trong tiếp nhận tri thức. Ví dụ trong môn Toán, cái đáng phải biết là bản chất của những khái niệm, những định lí… luôn bị “trốn”. Em đã hỏi rất nhiều người từ khi còn đi học về thực chất các định nghĩa của Giới hạn, Đạo hàm, Vi phân, Nguyên hàm và Tích phân… nhưng hình như em chưa nhận được câu trả lời bao giờ cả. Vậy thì giải cả 1 tỉ bài tập mang tính biến đổi mẹo mực, khôn khéo vẫn là vô bổ về mặt bản chất.
- Học để đi “lừa” đảo: Học không ra cái hồn gì nhưng sẵn sàng tung hô nhau, tặng nhau những thành tích, những điểm cao, những bằng cấp, những danh hiệu sáng choang… mục đích chỉ là 1 chữ “Tiền” to tướng mà rỗng tuếch.
- Coi thường trí tò mò: Dè bỉu và vùi dập những tích cách tò mò muốn khám phá, khai phá với lí do là “không bắt kịp thực tế và thời gian”.
- Không có mấy trí thức bách khoa trong giáo dục: Mẫu người như các trí thức thời Pháp thuộc gần như đã tuyệt chủng. Không còn những người nhìn xa và rộng như các ông Hoàng Xuân Hãn, Tạ Quang Bửu… nên không plan được một cái gì tổng thể cho ra hồn. Ông làm Toán thì dốt KHXH, ông làm KHXH thì Toán không biết cái gì, ông quản lí thì không hiểu cả 2 ông kia…
- Tụng ca những thứ không đâu vào đâu: Anh này làm gì, chị kia ghế nào, bằng gì, học ở đâu về… trong khi cái quan trọng nhất là bộ não của họ có thông tin gì trong đó thì không cần biết.
- Nịnh người thực giỏi và (phải) được thừa nhận ở 1 lĩnh vực cụ thể: Những người có thành quả bằng cách tự nghiền ngẫm, tự tò mò và khám phá, được học hành và dẫn dắt bởi những thày bà giỏi của thế giới… sẽ được chèo kéo, bắt thân và tìm cách đánh đồng, lộn sòng vào với “đống rác” trí thức. Điều này cũng là minh chứng của “hội chứng sợ cái thật” trong lòng những kẻ gian dối xưa nay.
P.S: Nói về giáo dục VN nhưng em cũng lưu ý người VN học ở nước ngoài một ý. Đó là việc học kiến thức từ những cái nôi tri thức là rất tuyệt nhưng điều đó chưa đủ để gọi tất cả các bạn là những người tài giỏi hay hiểu biết. Thứ nhất, cách tư duy cũ và văn hoá cố hữu vẫn có thể chứa đầy định kiến sai lầm trong nhìn nhận vấn đề mà không phụ thuộc vào không gian bạn đang ở đâu. Thứ hai, đừng lấy “Tây” để làm cái vỏ cho trình độ nếu nó không thực sự là của chính mình.