Toán học và báo chí

Nhiều người nghĩ rằng người viết báo là dân học văn. Khi biết làng báo có cả dân toán, không ít người tỏ vẻ ngạc nhiên.

Để có một bài bài báo, người viết phải thu thập, phân tích, xử lý thông tin, rồi tổng hợp lại. Để phát hiện vấn đề, người viết báo phải trải qua các thao tác tư duy phân tích, tổng hợp, so sánh, khái quát hóa, trựu tượng hóa…Toán học là môi trường tốt để rèn luyện các thao tác tư duy này.

Một trong nhưng đặc điểm của tư duy toán học là khái quát hóa, rút gọn quá trình suy nghĩ và làm theo hai chiều đảo ngược. Khái quát hóa giúp người làm báo nắm được bản chất của vấn đề. Rút gọn quá trình suy nghĩ là tiền đề của một bài báo súc tích. Tư duy theo hai chiều ngược nhau góp phần hạn chế của lối “tư duy một chiều”. Trong toán học có phương pháp chứng minh phản chứng. Khi viết báo, để khẳng định hoặc bác bỏ điều gì đó, nếu áp dụng phương pháp luận của chứng minh phản chứng thì cách diễn tả thông tin có thể vừa độc đáo, vừa có sức thuyết phục cao. Áp dụng cấu trúc mệnh đề đảo, mệnh đề phản đảo cũng có thể tạo ra những cách thể hiện thông tin mới lạ.

Theo một tài liệu phương pháp dạy học toán: “Quy bài toán hình học không gian về hình học phẳng, quy vấn đề phức tạp về những vấn đề đơn giản là nguyên tắc của nghệ thuật sáng tạo”. Với nhiều bài báo, áp dụng nguyên tác này sẽ góp phần giúp người đọc tiếp nhận thông tin dễ dàng hơn. Nhưng người đã từng dạy toán có nhiều thuận lợi khi viết báo; bởi tính sự phạm trong truyền đạt kiến thức rất hứu ích khi áp dụng trong việc truyền tải thông tin.

Khi giải một bài toán, mỗi chứng minh đều xuất phát từ tiền đề đúng và suy luận hợp logic. Có lẽ vì thế mà khi viết báo, dân toán thường “nói có sách, mách có chứng” chứ không mơ hồ; và như thế sẽ góp phần hạn chế sai sót khi tác nghiệp.

             Nhiều người chưa hiểu toán thường nói toán học khô khan, máy móc. Nhưng nếu làm việc với môn toán nhiều năm ta sẽ thấy toán học rèn luyện con người ta cái nhìn biện chứng, tính linh hoạt, óc thẩm mỹ…

Kiến thức toán học là một công cụ khá lợi hại khi viết báo.